बृहस्पति (bṛhaspati) [Printed book page 168-1] Bṛhaspati (the purohita of the gods and the planet Jupiter).
§ 44 (Garuḍa): I, 30, 1421, (1423), 1427.—§ 70 (Ādivaṃ-
śāvatāraṇap.): I, 60, 2218 (yathā).—§ 110 (Aṃśāvat.):
I, 66, 2569 (son of Aṅgiras and brother of Utathya and
Saṃvartta).—§ 116 (do.): I, 66, 2590 (°er bhaginī, wife
of the Vasu Prabhāsa).—§ 120 bis (do.): I, 66, 2603
(Ādityeṣveva gaṇyate).—§ 130 (do.): I, 67, 2705 (Droṇa
was born from a portion of B. (devarṣeḥ)).—§ 145 (Kaca):
I, 76, 3191 (the purohita of the gods), 3193 (Kacaṃ…
jyeṣṭhaṃ putraṃ B°eḥ), 3201, 3203, 3210, 3228 (°eḥ sutaḥ,
i.e. Kaca), †3231 (son of Aṅgiras and father of Kaca); 77,
3258, 3277.—§ 146 (Devayānī): I, 80, 3341 (iva).—§ 170
(Dīrghataṃas): I, 104, 4180 (Utathasya yavīyāṃs tu purodhās
tridivaukasāṃ), 4182, 4184, 4187, 4188, 4189, 4192.—§ 221
(Caitrarathap.): I, 170, 6464 (gurur mānyaḥ Śatakratoḥ,
had given the Āgneya weapon to Bharadvāja).—§ 223
(Vāsiṣṭha): I, 174, 6644 (iva).—§ 253 (Haraṇāharaṇap.):
I, 221, 7991 (sākṣād B°eḥ śiṣyaḥ, i.e. Uddhava?).—§ 254
(Khāndavadah.): I, 223, 8057 (°samāḥ, sc. viprāḥ).—
§ 259 (Śarṅgakop.): I, 229, 8360 (Agni identified with
B.).—§ 265 (Lokapālasabhākh.): II, 5, 139.—§ 266 (Śakra-
sabhāv.): II, 7, 308 (in the palace of Indra).—§ 270
(Brahmasabhāv.): II, 11, 446 (among the planets in the
palace of Brahmán).—§ 290 (Śiśupālavadhap.): II, 40,
1419 (B°ṃ bṛhattejāḥ Puruhūta iva).—§ 294b (Vidura): II,
50, 1793 (devarṣir Vāsavagurur devarājāya dhīmate yat prāha
śāstraṃ bhagavān B°ḥ).—§ 297 (Dyūtap.): II, 55, 1950
(āha).—§ 302 (Anudyūtap.): II, 74, 2458 (yaj jagāda B°ḥ
Śakrasya nītiṃ pravadan vidvān devapurohitaḥ, i.e. v. 2459).—
§ 310b (Sūrya): III, 3, 147 (Sūrya is identified with B.).—
§ 377 (Dhaumyatīrthak.): III, 87, 8297 (°samo Dhaumyaḥ).
—§ 430 (Hanūmad-Bhīmas.): III, 150, 11291 (°samaiḥ),
11294 (B°y-Uśanoktaiś ca nayaiḥ).—§ 455 (Brāhmaṇa-
mahātmyak.): III, 185, 12703 (among the honourable
appellations of the king).—§ 460c (Kalkin): III, 190,
13099 (the planet: Sūryaśca yadā Candraśca tathā Tiṣya-
B°tī | ekarāśau sameṣyanti tadā pravartsyati Kṛtaṃ).—§ 488
(Āṅgirasa): III, 217, 14118 (son of Aṅgiras).—§ 489
(do.): III, 218, 14123 (do.).—§ 490 (do.): III, 219,
14130 (B°eś Cāndramasī bharyā 'bhūt, by her B. had six sons
and one daughter), 14131 (Śaṃyu was B.'s first son).—§ 501
(Skandop.): III, 229, 14450.—§ 513 (Ghoṣayātrāp.):
III, 251, 15146 (B°y-Uśanoktaiś ca mantraiḥ).—§ 524 (Jaya-
drathavim.): III, 272, 15842.—§ 527 (Ramopākhyānap.):
III, 277, 15954 (°samaṃ matau, i.e. Rāma Dāśarathi).—
§ 545 (Pativratām.): III, 293, 16672 (°samaṃ matau, i.e.
Satyavat).—§ 552 (Goharaṇap.): IV, 58, 1829 (°samo naye,
i.e. Droṇa).—§ 555 (Indravijaya): V, 11, 360, 364, 367;
12, 377, 381, (383), 391, (392); 13, 408 (°niketaṃ); 15,
470, 471, 475, 478, 479; 16, (483), 491, 495, 503, (505),
(†507), †511 (Aṅgirasāṃ variṣṭhe); 18, 545.—§ 556 (Sañ-
jayayānap.): V, 29, †822 (brahmacaryaṃ cacāra).—§ 557
(Prajāgarap.): V, 33, 1041 (āha).—§ 559 (do.): V, 39,
1447, 1485 (°samaiḥ).—§ 561d (Nara-Nārāyaṇau): V, 49,
1918 (B°ś c' Ośanā), 1922, 1926 (devagaṇaiḥ sarvair B°puro-
Page168-b+ 63 gamaiḥ).—§ 561 (Yānasandhip.): V, 55, 2209 (prāha).—
§ 562 (Bhagavadyānap.): V, 86, 3043 (yathā būddhiṃ B°ḥ).—
§ 565 (Gālavacarita): V, 108, 3972 (yathā…B°ś ca
Tārāyāṃ).—§ 570 (Sainyaniryāṇap.): V, 157, 5315 (°samaṃ
buddhyā, i.e. Bhīṣma).—§ 572 (Rathātirathas.): V, 165,
5722 (yathā).—§ 574 (Jambūkh.): VI, 3, 81 (the planet,
Śravaṇe ca B°ḥ, omens), 95 (do., Viśākhāyāṃ samīpasthau
B°-Śanaiścarau, omens).—§ 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 19,
698 (maharṣer vacanāt); 34, 1228 (purodhasāñ ca mukhyaṃ
māṃ viddhi, Pārtha! B°ṃ, says Kṛṣṇa).—§ 578 (Bhīṣma-
vadhap.): VI, 50, 2073 (vyūhaḥ-Krauncārūṇo nāma…
yaṃ B°r Indrāya tadā devāsure 'bravīt).—§ 586 (do.): VI,
103, 4703 (ati nayena ca B°ṃ); 107, 4986 (yathovāca purā
Śakraṃ mahābuddhir B°ḥ).—§ 589 (Droṇābhiskekap.): VII,
9, 275 (B°y-Uśanastulyaḥ, i.e. Droṇa); 11, 354 (°samaṃ
matau, i.e. Abhimanyu).—§ 590 (do.): VII, 12, 447
(°samaiḥ).—§ 595 (Ṣoḍaśarāj., v. Marutta): VII, 55, 2171,
2172 (sendrāmaragaṇā B°purogamāḥ); (do., v. Pṛthu Vainya):
VII, 69, 2416 (milker of the earth).—§ 599 (Jayadratha-
vadhap.): VII, 94, 3476 (son of Aṅgiras); 103, 3861.—
§ 603 (Nārāyaṇāstram.): VII, 194, 8971 (°samo matau,
i.e. Aśvatthāman).—§ 605 (Karṇap.): VIII, 31οο, 1261
(vyūhaṃ…B°y-Uśanomataṃ).—§ 607 (do.): VIII,
37, †1726 (B°y-Uśanoḥ samaṃ, i.e. Droṇa).—§ 608 (do.):
VIII, 94, †4945 (the planet, B°ḥ samparivārya Rohiṇīṃ
babhūva Candrārkasamaḥ, omens).—§ 610 (Śalyap.): IX, 4,
229 (nītir eṣā B°eḥ).—§ 615b (Udapāna): IX, 36, 2102
(devapurohitaḥ).—§ 615 (Baladevatīrthay.): IX, 41, 2346.—
§ 615u (Skanda): IX, 44, 2470 (performed the jātakarman,
etc., of Skanda), 2481 (devarṣayaś ca Siddhāś ca B°puro-
gamāḥ); 45, 2503; 46, 2668 (gave to Skanda a daṇḍa).—
§ 615w (Agnitīrtha): IX, 47, 2748 (devāḥ…B°puro-
gamāḥ).—§ 615bb (Indratīrtha): IX, 49, 2832 (Indra gave
enormous wealth to B.).—§ 615ff (Asita Devila): IX, 50,
2893 (sthānaṃ B°eḥ, just under Goloka), 2918 (devāḥ…
B°purogamāḥ).—§ 615 (Gadāyuddhap.): IX, 61, 3436
(°y-Uśanaso nopadeśaḥ śrutas tvayā, says Kṛṣṇa to Duryo-
dhana).—§ 626 (Rājadh.): XII, 21, 615 (Indreṇa samaye
pṛṣṭo yad uvāca B°ḥ).—§ 628 (do.): XII, 23, 664 (api
gāthām imāñ caiva B°r agāyata, i.e. v. 665).—§ 632b (Ṣoḍa-
śarājikop., cf. § 595): XII, 29, 911 (°purogamāḥ | devāḥ),
912 (Cakrapriyaiṣī yaṃ, i.e. Marutta, vidvān pratyācaṣṭa
B°ḥ), 913 (Saṃvarttaḥ…yavīyān sa B°eḥ).—§ 634b
(Suvarṇāṣṭhīvisambhavop.): XII, 31, 1113 (°mate sthitaḥ,
sc. Indra).—§ 635 (Rājadh.): XII, 35, 1258 (°saveneṣṭvā
surāpo brāhmaṇah punaḥ | samitiṃ brāhmaṇo [read Brah-
maṇo, m.] gacchet); 37, 1352 (°purogāns tu devarṣīn).—
§ 637 (do.): XII, 47η, 1595 (among the ṛṣis who sur-
rounded Bhīṣma, when lying on his arrow-bed).—§ 640
(do.): XII, 57, 2052 (°mate, cf. Marutta), 58, 2092, 2104
(abhāṣata).—§ 641 (do.): XII, 59, 2205 (abridged the
Bāhudantaka and called it Bārhaspatya); 68, 2536 (his
discourse with Vasumanas), 2537 (maharṣiṃ), 2538, 2539,
2541, (2542); 69, 2618 (āha); 84, 3183 (°eś ca saṃvādaṃ
Śakrasya ca), (3185); 98, 3654 (°samaḥ); 103, 3795 (°eś
ca saṃvādam Indrasya ca), 3796, (3800), (3839), 3846; 111,
4145 (°mater api); 115, 4238 (°samo buddhyā, i.e. Bhīṣma);
120, 4372; 122, 4479 (°er mataṃ…adhītaṃ…
tvayā); 124, 4569, 4570, 4571, (4572).—§ 652b (Indrota-
Pārīkṣitīya): XII, 152, 5667 (devaguruṃ), (5669).—§ 658b
(Kṛtaghnop.): XII, 170, 6353 (°mataṃ yathā).—§ 661
(Mokṣadh.): XII, 198α, 7191.—§ 663 (do.): XII, 201,
7366 (Manoḥ Prajāpater vādaṃ maharṣeś ca B°eḥ), †7367
Page169-a+ 62 (devarṣisaṅghapravaro maharṣiḥ), (†7378).—§ 667 (do.):
XII, 210, 7661 (vedavid veda bhagavān Vedāṅgāni B°ḥ).—
§ 693b (Vṛtravadha): XII, 282, 10123 (Brahmarṣayaś
caiva B°purogamāḥ), 10129.—§ 710 (Mokṣadh.): XII, 322,
12104 (salokatāṃ B°eḥ).—§ 712 (Śukotpatti): XII, 325,
12209 (preceptor of Śuka).—§ 717c (Uparicara): XII, 336,
12740 (would promulgate a śāstra), 12742 (°mate), 12743,
12750 (Āngirase); 337, 12753 (etymology, Aṅgirasaḥ sute
…devapurohite), 12756 (hotṛ at the sacrifice of king
Vasu Uparicara), 12770, 12791, 12812.—§ 717b (Nārā-
yaṇīya): XII, 342, 13178, 13180 (repetition of § 170);
343, VI), ††13206 (Aṅgirasaḥ), VII), ††13214, ††13217.
—§ 730 (Ānuśāsanik.): XIII, 14ββ, 991; 18κκ, 1315
(°samadyutiḥ, i.e. Gṛtsamada), (λλ) †1368.—§ 734 (do.):
XIII, 26, 1758 (°samaṃ buddhyā, i.e. Bhīṣma, (α), 1762.
—§ 736b (Vītahavyop.): XIII, 30, 1963 (Bharadvājo
jyeṣṭhaḥ putro B°eḥ).—§ 742 (Ānuśāsanik.): XIII, 39,
2239 (Uśanā veda yac chāstraṃ yac ca veda B°iḥ), 2242
(°prabhṛtibhiḥ).—§ 745c (do.): XIII, 56, 2915 (°m ivaujasā,
i.e. Viśvāmitra).—§ 746 (Ānuśāsanik.): XIII, 62, 3153
(°eś ca saṃvādam Indrasya ca), 3154, 3156 (devapurohitaḥ),
(3157); 65δ, 3295; 76, 3668 (instructed king Māndhātṛ
about kine).—§ 747b (Suvarṇotpatti): XIII, 85θ, 4147 (the
first of Aṅgiras' eight sons, called Vāruṇas).—§ 760 (Ānuśā-
sanik.): XIII, 111, 5400, 5401, 5402, 5404, (5408), (5418),
(5425), (5429), (5433); 112, (5534); 113, (5565); 115β,
5608 (prāha).—§ 766 (do.): XIII, 125, 5972, 5977, (5979).
—§ 770 (do.): XIII, 151ν, 7157 (°prabhṛtibhir Brahmar-
ṣibhiḥ).—§ 775 (do.): XIII, 166α, 7643.—§ 778e (Avikṣit):
XIV, 4, 83 (°samo buddhyā, i.e. Avikṣit).—§ 778b (Saṃvartta-
Maruttīya): XIV, 5, 95 (son of Aṅgiras and brother of
Saṃvartta), 96, 99, 108, 109, 110, 113, 119; 6, 120 (°eḥ
saṃvādaṃ Maruttasya ca), 122, (125), (127), 134 (Aṅgirasaḥ
putraṃ devācāryaṃ), 138; 7, 164, 165, 170, 172 (°Purandarau);
8, 215, 217; 9, †219, (†220), (†222), (†224), †226, †227,
†233, †234, †235, †236, †237, †238, †239, †240, †244; 10,
†257, †260, †278 (°er avarajaḥ, i.e. Saṃvartta), †279 (°er
anujaṃ, i.e. Saṃvartta).—§ 782g (Guruśiṣyas.): XIV, 43θ,
1177 (B. is the lord of the brahmans).—§ 786e (Agastya):
XIV, 92, 2883.—§ 788 (Āśramavāsap.): XV, 27, 734
(iva); 28ε, 753 (Vidura surpassed B. in intelligence).—
§ 789 (Putradarśanap.): XV, 31η, 858 (Droṇa was born
from a part of B.).—§ 795 (Svargārohaṇap.): XVIII, 4,
145; 5, 159 (°ṃ viveśātha Droṇo hy Aṅgirasāṃ varaṃ). Cf.
Aṅgiras2—3, Āṅgirasa1, Aṅgirasaḥ putraḥ (I, 4003), Guru.
[ID=1862]