— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
क्षमाkṣamā
क्षमा (kṣamā) is a Sanskrit word meaning patient, enduring, suffering, bearing, or submissive, able, competent, or fit for, favourable to, bearable, fit, appropriate, suitable, proper. Its 42 recorded definitions are grouped into 9 contexts, among them Deities, Mythological & Named Figures, Adjectival Qualities (patient, able, fit, etc.), Patience, Forbearance, Forgiveness (Noun).
- Roots
- कृ (kṛ), 1. क्षम् (1. kṣam)
- Definitions
- 42
Meanings by context
Deities, Mythological & Named Figures
10 definitions
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
क्षमा (kṣamā) [क्षम्-अङ् (kṣam-aṅ)]
3 An epithet of Durgā.
— Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
Kṣamā (I) — a Brahmarākṣasī. Br. III. 7. 99. [ID=3841]
— The Purana Index
— The Purana Index
[Footnote: 1) Vā. 10. 28, 31; 28. 25; Vi. I. 7. 25.]
[Footnote: 2) Br. II. 9. 52; 11. 30.]
[ID=3843]
— The Purana Index
— The Purana Index
Adjectival Qualities (patient, able, fit, etc.)
8 definitions
क्षम (kṣama) mf(आ (ā))n. (g. पचा (pacā)दि (di)) patient (said of the earth, perhaps with reference to 2. क्षम (kṣama)् (kṣam)), Atharva-veda (Title) xii, 1, 29 [ID=59041]
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
क्षम (kṣama) (अम् (am)), n. propriety fitness, W. [ID=59062.1]
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
क्षम (kṣama) a. (f. मा (mā)) 1. Patient, enduring, submissive; 2. adequate, competent, able, (with loc. or inf.), e.g. मलिनो हि यथादर्शो रूपालोकस्य न क्षम (kṣama)ः (malino hi yathādarśo rūpālokasya na kṣamaḥ) Yaj. iii.141, हृदयं न त्ववलंबितुं क्षम (kṣama)ा (kṣamā)ः (hṛdayaṃ na tvavalaṃbituṃ kṣamāḥ) R. viii.59, xi.6, K.S. iii.16; 3. friendly, favourable; 4. bearble, tolerable; 5. appropriate, suitable, आत्मकर्मक्षम (kṣama)ं देहं क्षात्रो धर्म इवाश्रितः (ātmakarmakṣamaṃ dehaṃ kṣātro dharma ivāśritaḥ) R. i.13; 6. fit for, इदं वपुस्तपःक्षम (kṣama)ं साधयितुं य इच्छति (idaṃ vapustapaḥkṣamaṃ sādhayituṃ ya icchati) Sak. i. [ID=10841.1]
— Vaidya Sanskrit-English Dictionary
Patience, Forbearance, Forgiveness (Noun)
7 definitions
क्षमा (kṣamā) a (आ (ā)), f. patience, forbearance, indulgence (one of the सामान्य-धर्मास् (sāmānya-dharmās) i.e. an obligation to all castes, Viṣṇ.), Mn.; MBh. &c. [ID=59049]
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
tameness (as of an antelope), Rāmāyaṇa (Title) iii, 49, 25 [ID=59052]
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
क्षमा (kṣamā) [क्षम्-अङ् (kṣam-aṅ)]
1 Patience, forbearance, forgiveness; क्षमा (kṣamā) शत्रौ च (kṣamā śatrau ca) मित्रे च यतीनामेव भूषणं (mitre ca yatīnāmeva bhūṣaṇaṃ) Hitopadeśa (Nirṇaya Sāgara Edition) 2 ; Raghuvaṃśa (Bombay) 1. 22 ; 18. 9 ; तेजः क्षमा (kṣamā) वा नैकांतं कालज्ञस्य (tejaḥ kṣamā vā naikāṃtaṃ kālajñasya) महीपतेः (mahīpateḥ) Śiśupālavadha 2. 83.
— Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
क्षमा (kṣamā) kṣam-ā, f. patience, forbearance, indulgence
Page78-1
(towards, lc. or prati); tameness;
earth: -pati, m. king; -bhṛt, m. mountain;
king; -maṇḍada, n. orbis terrarum, whole
earth; -liṅga‿ātma-piḍā-vat, a. in which
proof of forbearance and loss on oneʼs own
part is adduced (leg.); -vat, -śila, a. patient,
indulgent, forbearing; compassionate. [ID=6538]
— Macdonell Sanskrit-English Dictionary
क्षमा (kṣamā) f. 1. Patience, forbearance, forgiveness, तेजाः क्षमा (kṣamā) वा नैकांतं कालज्ञस्य महीपतेः (tejāḥ kṣamā vā naikāṃtaṃ kālajñasya mahīpateḥ) Sis. ii.83, R. i.22, xviii.9, Sant.S. iii.9; 2. the earth; 3. an epithet of Durgā. [ID=10842]
— Vaidya Sanskrit-English Dictionary
kṣamā, f. patience; long-suffering. [do.] [ID=1272]
— Lanman's Sanskrit Reader Vocabulary
Etymological & Grammatical Notes
4 definitions
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
2. क्षमा (kṣamā) (f. of °म (°ma), q.v.) [ID=59070]
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
क्षमा (kṣamā) b &c. See √1. क्षम् (kṣam). [ID=59131]
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
Miscellaneous & Technical Meanings
4 definitions
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
The Earth (Noun or Adverbial)
4 definitions
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
1. क्षमा (kṣamā) (instr. of 2. क्षम् (kṣam), q.v.), ind. on the earth, on the floor g. स्वर्-आदि (svar-ādi) [ID=59068]
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
क्षमा (kṣamā) [क्षम्-अङ् (kṣam-aṅ)]
2 The earth.
— Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
Kṣamā (inst. case of 2. kṣam), on the earth, on the floor (included by Pāṇini among the indeclinables with svar, divā, &c.); [cf. Gr. χαμαί, χαμᾶ-ζε, χαμά-θεν, χθαμαλός.] —Kṣamā-cara, as, ā, am, Ved. being in the ground or under the earth. [ID=16386]
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1872)
Flora and Fauna Names
2 definitions
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
Geographical Feature: A River
2 definitions
— Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899)
— The Purana Index
Read क्षमा in the app
All the contexts on this page, offline — and the word becomes yours to keep, annotate and come back to.
- Favorite क्षमा to save it
- Add your own notes
- Search by Context
- Declension tables offline
- Syncs through iCloud
Definitions on this page come from 7 works: Apte Practical Sanskrit-English Dictionary, Lanman's Sanskrit Reader Vocabulary, Macdonell Sanskrit-English Dictionary, Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1872), Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1899), The Purana Index, Vaidya Sanskrit-English Dictionary. Text from the Cologne Digital Sanskrit Lexicon.